Thấy người mình quan tâm cần giúp mà họ từ chối là tình huống rất khó. Có vài cách làm tăng khả năng họ đồng ý.
Người thân từ chối đi khám thì tôi làm gì
- Đừng ép và đừng tranh cãi
- Hỏi xem điều gì khiến họ ngại
- Phần lớn từ chối đến từ một rào cản cụ thể
- Chứ không phải từ việc không muốn khỏi
- Mục thứ ba là điều cần thấy
Và tìm được rào cản cụ thể thì thường có cách gỡ nó.
Nên nói thế nào cho họ nghe
- Nói về điều bạn quan sát được
- Và về việc bạn lo
- Thay vì nói rằng họ có vấn đề
- Cách nói đó ít gây phòng thủ hơn nhiều
- Mục thứ ba là điều nên tránh
Và mình thấy dạo này cậu ngủ ít lắm, mình lo dễ nghe hơn câu cậu bị gì rồi đấy.
Tôi có nên gây áp lực không
- Không
- Trừ khi họ đang trong tình trạng không an toàn
- Áp lực thường làm người ta đóng lại
- Còn kiên nhẫn và có mặt thì mở dần
- Mục thứ ba là điều hay xảy ra
Và người bị ép thường phản ứng lại chính việc bị ép chứ không phải nội dung.
Khi nào thì không thể chờ nữa
- Khi họ nói tới việc làm hại bản thân
- Khi họ không tự chăm sóc được
- Hoặc khi bạn thấy họ không an toàn
- Lúc đó hãy liên hệ ngay với cơ sở y tế
- Mục cuối là việc cần làm ngay
Và trong những trường hợp đó thì an toàn quan trọng hơn sự đồng thuận.
Về chuyện tìm ra rào cản thật
- Có thể là sợ bị đánh giá
- Có thể là lo về chi phí hoặc thời gian
- Có thể là không biết đi đâu
- Mỗi rào cản có cách gỡ riêng
- Mục thứ ba là rào cản dễ gỡ nhất
Và nhiều khi chỉ cần tìm giúp thông tin là mọi thứ khác đi.
Về chuyện giảm bớt các bước
- Đề nghị gọi điện đặt lịch giúp
- Đề nghị đi cùng họ
- Tìm sẵn một nơi gần và thuận tiện
- Mỗi bước bạn làm giúp là một rào cản bớt đi
- Mục cuối là cơ chế thật
Và đôi khi việc đi khám chỉ cần một người sắp xếp hộ là xong.
Về chuyện chọn thời điểm nói
- Đừng nói khi cả hai đang căng
- Chọn lúc yên tĩnh và riêng tư
- Nói khi đang cùng làm một việc gì đó cũng dễ hơn
- Như lúc đi bộ hoặc lúc lái xe
- Mục thứ ba là mẹo rất hiệu quả
Và không phải nhìn thẳng vào mặt nhau làm nhiều cuộc trò chuyện dễ hơn hẳn.
Về chuyện nói một lần rồi để đó
- Nói rõ một lần và cho họ thời gian
- Đừng nhắc lại mỗi ngày
- Nhắc liên tục biến bạn thành áp lực
- Quay lại sau một thời gian là được
- Mục thứ ba là điều cần tránh
Và trở thành nguồn áp lực khiến bạn mất luôn vai trò chỗ dựa.
Về chuyện bắt đầu từ triệu chứng cơ thể
- Nhiều người dễ chấp nhận đi khám vì mất ngủ hơn
- Hoặc vì đau đầu, mệt mỏi kéo dài
- Đó cũng là lý do chính đáng để đi khám
- Và bác sĩ sẽ đánh giá toàn diện
- Mục thứ ba là điều đúng về mặt y tế
Và đi khám vì mất ngủ là một điểm khởi đầu hoàn toàn hợp lý.
Về chuyện giữ quan hệ
- Quan hệ giữa hai người quan trọng hơn một cuộc tranh luận
- Nếu họ chưa sẵn sàng thì vẫn giữ liên lạc
- Bạn cần còn ở đó khi họ đổi ý
- Đừng để chuyện này làm đứt quan hệ
- Mục thứ ba là lý do quan trọng nhất
Và người duy nhất họ sẽ gọi khi cần là người vẫn còn ở đó.
Về chuyện chính bạn cũng cần hỏi ý kiến
- Bạn có thể tự đi hỏi người có chuyên môn
- Hỏi xem trong hoàn cảnh này nên làm gì
- Bạn không cần đưa người kia đi mới được hỏi
- Điều đó cũng giúp chính bạn
- Mục thứ ba là điều nhiều người không biết
Và người thân của người đang khó khăn cũng có quyền tìm lời khuyên cho mình.
Ba câu khi thấy mình đang căng
- Điều gì vừa thay đổi trong ngày hôm nay
- Cơ thể tôi đang báo hiệu ở chỗ nào
- Điều kiện nào quanh tôi đổi được, dù chỉ một chút
- Bài này thêm: rào cản thật của họ là gì
Câu cuối là điểm riêng, và hỏi ra được nó quan trọng hơn mọi lời thuyết phục.
Đổi điều kiện, không đổi sức chịu
- Từ chối thường đến từ một rào cản cụ thể, hãy hỏi cho ra
- Nói về điều bạn quan sát và việc bạn lo, đừng nói họ có vấn đề
- Làm giúp các bước thủ tục để giảm rào cản
- Nói một lần rồi để đó, đừng nhắc mỗi ngày
- Mục cuối là cách giữ được vai trò chỗ dựa
Hai mục giữa là hai cách tăng khả năng họ đồng ý mà không cần ép.
Nói với người có chuyên môn khi
- Tình trạng kéo dài nhiều tuần mà không nhẹ đi
- Nó ảnh hưởng tới việc ăn, ngủ hoặc công việc hằng ngày
- Xuất hiện triệu chứng cơ thể mà bạn không giải thích được
- Bạn phải dùng rượu bia hoặc chất gì đó để xoay xở
- Bạn có ý nghĩ làm hại bản thân — hãy liên hệ ngay, đừng ở một mình
Với mục cuối thì đừng chờ họ đồng ý, hãy liên hệ ngay và ở cạnh họ.
Câu hỏi thường gặp
Người thân từ chối đi khám thì tôi làm gì?
Đừng ép và đừng tranh cãi. Hỏi xem điều gì khiến họ ngại, vì phần lớn từ chối đến từ một rào cản cụ thể chứ không phải từ việc không muốn khỏi.
Nên nói thế nào cho họ nghe?
Nói về điều bạn quan sát được và về việc bạn lo, thay vì nói rằng họ có vấn đề. Cách nói đó ít gây phòng thủ hơn nhiều.
Tôi có nên gây áp lực không?
Không, trừ khi họ đang trong tình trạng không an toàn. Áp lực thường làm người ta đóng lại, còn kiên nhẫn và có mặt thì mở dần.
Khi nào thì không thể chờ nữa?
Khi họ nói tới việc làm hại bản thân, khi họ không tự chăm sóc được, hoặc khi bạn thấy họ không an toàn. Lúc đó hãy liên hệ ngay với cơ sở y tế.